W miasteczku Merecz na południowym zachodzie Litwy zmarł król Polski i wielki książę litewski Władysław IV Waza. Ciało monarchy pochowano na Wawelu, natomiast serce spoczęło w katedrze w Wilnie.
W miasteczku Merecz na południowym zachodzie Litwy zmarł król Polski i wielki książę litewski Władysław IV Waza. Ciało monarchy pochowano na Wawelu, natomiast serce spoczęło w katedrze w Wilnie.
W wieku XVII południowo-wschodnie kresy Rzeczpospolitej zamieszkiwali kozacy. Ludność ta, wywodząca się ze zbiegów z Rzeczpospolitej i Rosji charakteryzowała się dużym poczuciem wewnętrznej niezależności, czego wyrazem był własny samorząd – tzw. sicz oraz niezwykłą wojowniczością. Polska szlachta kolonizująca te obszary w XVI i XVII w. pragnęła przekształcić tę grupę społeczną w chłopów pańszczyźnianych, co prowadziło do wzrostu napięć na tym obszarze. Podsycały je dodatkowo różnice na tle religijnym (kozacy byli prawosławni, a szlachta polska katolikami)…
Read More
Odwrót z Zadnieprza wojewody ruskiego Jeremiego Wiśniowieckiego. Po bitwie pod Korsuniem, stacjonujące na Zadnieprzu wojska Jeremiego Wiśniowieckiego rozpoczęły marsz na zachód. Oddziały zagrożone przez Kozaków i Tatarów posuwały się w głąb kraju, licząc na wsparcie przez oddziały królewskie i innych magnatów kresowych. W trakcie odwrotu żołnierze na rozkaz Wiśniowieckiego z dużym okrucieństwem pacyfikowali zbuntowaną ludność Ukrainy. Była to jedna z najkrwawszych kampanii podczas powstania Bohdana Chmielnickiego.
Przybycie wojsk polskich pod Piławce. Przygotowania do rozpoczecia bitwy ze zbuntowaną armią kozacką dowodzoną przez Bohdana Chmielnickiego.
Wojska Bohdana Chmielnickiego rozpoczęły oblężenie Zbaraża. Po porażkach nad Żółtymi Wodami, pod Korsuniem oraz Piławcami wojska koronne pozbawione były naczelnego dowództwa – hetmanów (obaj zostali wzięci do niewoli). Sejm wyznaczył trzech regimentarzy: Andrzeja Firleja, Stanisława Lanckorońskiego i Mikołaja Ostroroga. Pietnastotysięczna armia koronna zamknęła się w warownym obozie pod Zbarażem. Faktyczne dowodzenie armią przejął wojewoda ruski Jeremi Wiśniowiecki. Wojska kozacko -tatarskie pod wodzą hetmana kozackiego Bohdana Chmielnickiego, które przystąpiły do obleżenia Polaków, liczyły blisko 100 tys.…
Read More
Dowodzący armią litewską w liczbie 5 tysięcy żołnierzy, hetman polny litewski Janusz Radziwiłł pod Łojowem odniósł zwycięstwo nad siedemnastotysięcznymi siłami kozackimi Stanisława Krzeczowskiego.
Pod Zborowem w okresie powstania Chmielnickiego wojska polskie stoczyły dwudniową bitwę z armią kozacko-tatarską. Siły królewskie, idące na odsiecz oblężonemu Zbarażowi, liczyły ok. 25 tys. żołnierzy, dowodzonych przez króla Jana II Kazimierza. Przeciwnik dysponował sześćdziesięciotysięczną armią, pod wodzą chana krymskiego Islama III Gireja oraz hetmana kozackiego Bohdana Chmielnickiego. Pierwszego dnia bitwy oddziały kozacko-tatarskie zaskoczyły siły polskie podczas przeprawy przez Strypę. Nocą z 15 na 16 usypane zostały szańce, które pozwoliły Polakom odeprzeć ataki nieprzyjaciół. Walki…
Read More
Wojska Bohdana Chmielnickiego przerwały oblężenie Zbaraża. Polakami obozującymi w Zbarażu, zgodnie z postanowieniami sejmu, mieli dowodzić regimentarze: Andrzej Firlej, Stanisław Lanckoroński i Mikołaj Ostrorog. Faktyczne dowództwo nad armią przejął wojewoda ruski Jeremi Wiśniowiecki. Broniącym się wojskom polskim ruszył w poł. lipca na pomoc król Jan II Kazimierz. Pod Zborowem doszło do dwudniowej, nierostrzygniętej bitwy. Drugiego dnia kanclerz wielki koronny Jerzy Ossoliński zawarł pokój z chanem Islamem III Girejem. W wyniku zawartego układu i zawarcia ugody…
Read More
Od początku powstania na Ukrainie w 1648 r. większość starć armii Rzeczpospolitej z siłami Bohdana Chmielnickiego kończyła się sukcesem połączonych sił kozacko-tatarskich. Z tego powodu morale szlachty i wojska było niskie. Upojony sukcesami hetman kozacki Bohdan Chmielnicki dyktował Rzeczypospolitej coraz cięższe warunki. Zmianę sytuacji mogło przynieść tylko zdecydowane zwycięstwo Rzeczpospolitej w toczącej się wojnie domowej. Trudna sytuacja polityczna spowodowała, że sejm zgodził się na zwołanie pospolitego ruszenia oraz zaciągnięcie większej ilości wojska na kampanię 1651…
Read More
Bitwa pod Łojowem. Bitwa z okresu powstania Chmielnickiego pomiędzy wojskami litewskimi dowodzonymi przez hetmana polnego Janusza Radziwiłła, a oddziałami kozackimi pod wodzą Martyna Nebaby. Wojska Rzeczypospolitej rozbiły kozacki korpus osłonowy otwierając sobie drogę do Kijowa.
W obozie pod Pawołoczą w wieku 39 lat zmarł wojewoda ruski książę Jeremi Michał Korybut Wiśniowiecki. Brał udział w wojnie o Smoleńsk w l. 1632-1634. Wyróżnił się w walkach z najazdami tatarskimi (podczas bitwy pod Ochmatowem w 1644 r. wsparł wojskami prywatnymi hetmana wielkiego koronnego Stanisława Koniecpolskiego). Odegrał znaczącą rolę w czasach powstania Bohdana Chmielnickiego obejmując dowództwo w obozie wojsk polskich pod Zbarażem w 1649 r. i dowodząc jazdą lewego skrzydła w bitwie pod Beresteczkiem…
Read More
Ugoda białocerkiewska. W czasie powstania Bohdana Chmielnickiego na Ukrainie, monarcha Polski Jan II Kazimierz zebrał wojsko ruszając przeciwko zbuntowanym Kozakom. W trzydniowej bitwie pod Beresteczkiem pokonał siły kozacko-tatarskie. Następnie zawarto ugodę pod Białą Cerkwią pomiędzy Rzeczypospolitą, a Kozakami, która ograniczyła rejestr kozacki do 20 tysięcy i zmniejszyła teren ich autonomii wojskowej do województwa kijowskiego.
Zerwanie sejmu przez Władysława Sicińskiego. W ustroju Rzeczpospolitej Obojga Narodów, określaną terminem demokracji szlacheckiej, ważną rolę odgrywał sejm. Do jego kompetencji należało decydowanie o wojnie, przymierzach politycznych i sojuszach wojskowych, uchwalanie ustaw w sprawach podatkowych i liczebności wojska. W XVI w. mimo formalnej zasady jednomyślności w podejmowaniu decyzji, uchwały zapadały większością głosów. W 1652 r. poseł z powiatu upickiego Władysław Siciński jednym swoim głosem nie zgodził się na przedłużenie obrad sejmu (tzw. prolongatę) o 2…
Read More
Była to jedna z najważniejszych bitew okresu powstania Chmielnickiego, stoczona pomiędzy wojskami polskimi, a połączonymi siłami kozacko-tatarskimi. Wojska koronne, dowodzone przez hetmana polnego Marcina Kalinowskiego, w sile ok. 15 tys. żołnierzy, zostały rozbite przez oddziały kozacko-tatarskie pod wodzą Bohdana Chmielnickiego, liczące ok. 40 tys. ludzi. Do starcia doszło podczas wyprawy hetmana kozackiego do Mołdawii, której celem było oderwanie od sojuszu z Rzeczypospolitą hospodara Bazylego Lupu. W planach Chmielnickiego znalazło się również małżeństwo jego syna Tymofieja…
Read More
Zerwanie rokowań ze Szwedami w Lubece. Rzeczypospolita zaangażowana w wojnę ze zbuntowanymi Kozakami pod wodzą Bohdana Chmielnickiego prowadziła negocjacje ze Szwecją. Obie strony dążyły do przekształcenia obowiązującego od 1635 r. rozejmu w traktat pokojowy na korzystnych dla siebie warunkach. Ponieważ strony nie były skłonne do ustępstw, rokowania zostały zerwane.
Pod zamkiem Żwaniec zawarto ugodę pomiędzy Rzeczypospolitą, a Chanatem Krymskim. Tatarzy zagrożeni sojuszem kozacko-moskiewskim zawarli sojusz z Rzeczypospolitą.
Rosja oficjalnie rozpoczęła wojnę z Rzeczypospolitą Obojga Narodów popierając Kozaków Zaporoskich, którzy zgodnie z ustaleniami w Perejasławiu oddali się pod jurysdykcję carską. Z przerwami działania wojenne prowadzono do zawarcia rozejmu w Andruszowie 30 stycznia 1667 r., który, potwierdzony pokojem Grzymułtowskiego w 1686 r., faktycznie zakończył wojny polsko-moskiewskie w XVII w.
Zawarcie ugody w Perejasławiu. Ugoda perejasławska zawarta pomiędzy Radą Kozacką, a przedstawicielem cara rosyjskiego Aleksego I, Wasylem Buturlinem oddawała pod władzę cara znajdującą się w granicach Rzeczypospolitej Ukrainę. Wydarzenie to faktycznie zapoczątkowało wojnę Rosji przeciwko Rzeczypospolitej Obojga Narodów w 1654 r.
Bitwa pod Szkłowem. Armia litewska dowodzona przez wielkiego hetmana Janusza Radziwiłła pokonała Rosjan.
Bitwa pod Szepielewiczami pomiędzy wojskami litewskimi, pod dowództwem hetmana wielkiego litewskiego Janusza Radziwiłła a wojskami moskiewskimi pod wodzą Aleksego Trubeckiego. W 1654 r. na ziemie Wielkiego Księstwa Litewskiego wkroczyły rosyjskie armie Jakowa Czerkaskiego oraz Aleksego Trubeckiego. Pod Szkłowem Radziwiłłowi udało się pokonać wojska Czerkaskiego, powstrzymując ich pochód w głąb Księstwa. Następnie hetman litewski skierował swoje oddziały, liczące zaledwie 5 tys. ludzi, pod Szepielewicze. Siły Radziwiłła wzmocniła dywizja hetmana polnego litewskiego Wincentego Gosiewskiego (3. tys. szabel). Przeciwko…
Read More
Pierwszy dzień czterodniowej bitwy pod Ochmatowem (tzw. drugiej bitwy ochmatowskiej). Wojska polsko-tatarskie pod wodzą hetmanów koronnych Stanisława Rewery Potockiego i Stanisława Lanckorońskiego rozbiły armię kozacko-moskiewską dowodzoną przez Bohdana Chmielnickiego i Wasyla Szeremietiewa. Pierwszego dnia bitwy siły polsko-tatarskie rozgromiły jazdę przeciwnika. Pozostała część armii kozacko-moskiewskiej zamknęła się w warownym obozie, który przez trzy dni oblegali Polacy. Opuszczeni czwartego dnia przez siły tatarskie, polscy żołnierze nie byli w stanie zapobiec ucieczce resztek armii przeciwnika.
W dniu 21 lipca 1655 roku armia szwedzka licząca 14 tysięcy żółnierzy i 70 armat pod wodzą feldmarszałka Arvida Wittenberga przekroczyła granice Rzeczypospolitej. Rozpoczęła się trwająca prawie pięć lat wojna polsko-szwedzka zwana powszechnie „Potopem”.
21 lipca 1655 r. armia szwedzka przekroczyła granice Rzeczypospolitej rozpoczynając wojnę polsko-szwedzką, toczącą się w latach 1655-1660, zwaną powszechnie „potopem szwedzkim”. Już dwa dni później siły szwedzkie dowodzone przez Arvida Wittenberga (ok. 15 tys. żołnierzy oraz ponad 50 dział) stanęły pod Ujściem, gdzie nadciągnęło wielkopolskie pospolite ruszenie. Siły polskie pod dowództwem wojewody poznańskiego Krzysztofa Opalińskiego oraz wojewody kaliskiego Andrzeja Grudzińskiego liczyły ok. 12 tys. pospolitego ruszenia i 1000 piechoty. Przeprawę nad rzeką obsadziła polska piechota.…
Read More
Latem 1655 r. wojska carskie, w czasie wojny polsko-moskiewskiej z lat 1654-1667 rozpoczęły ofensywę, w wyniku której zajęły Mińsk. Na początku lipca 1655 r. nieprzyjaciel znalazł się pod Wilnem. 7 sierpnia armia litewska hetmana wielkiego litewskiego Janusza Radziwiłła uległa siłom rosyjsko-kozackim. Po przegranej Litwinów Rosjanie wspólnie z Kozakami zdobyli szturmem miasto plądrując i paląc je przez kilka dni. Pierwszy raz w historii Wielkiego Księstwa Litewskiego stolica państwa dostała się we wrogie ręce.
W 1655 r. po wkroczeniu armii szwedzkiej na obszary Rzeczypospolitej, hetman wielki litewski Janusz Radziwiłł w swoich rodowych włościach w Kiejdanach podpisał akt oddania pod opiekę Wielkiego Księstwa Litewskiego królowi szwedzkiemu Karolowi X Gustawowi. Był to początek wojny Rzeczpospolitej ze Szwecją znanej jako „potop szwedzki”.