Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie

Facebook Youtube Instagram Tiktok
Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej >>
Muzeum Broni Pancernej w Poznaniu >>
Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku >>
Muzeum Katyńskie >>
Kup bilet

Kalendarium Dziejów Oręża Polskiego - Oś Czasu

1655
23 sierpnia
W 1655 r. na ziemie Rzeczypospolitej wkroczyły armie szwedzkie rozpoczynając wojnę trwającą do 1660 r., zwaną "potopem".

W 1655 r. na ziemie Rzeczypospolitej wkroczyły armie szwedzkie rozpoczynając wojnę trwającą do 1660 r., zwaną „potopem”. Część szlachty koronnej i litewskiej podpisała akty poddania się nieprzyjacielowi. Wśród nich znalazł się hetman wielki litewski Janusz Radziwiłł, który oddał się pod opiekę królowi szwedzkiemu, Karolowi X Gustawowi. W odpowiedzi na ten fakt część wojska litewskiego wierna Janowi II Kazimierzowi, wypowiedziała posłuszeństwo Radziwiłłom i zawiązała konfederację w Wierzbołowie.

8 września
Król Szwecji Karol X Gustaw na czele 3,2 tysiąca żółnierzy zajął bez walki stolicę Rzeczpospolitej – Warszawę.

Król Szwecji Karol X Gustaw na czele 3,2 tysiąca żółnierzy zajął bez walki stolicę Rzeczpospolitej – Warszawę.

9 września
Bitwa pod Inowłodzem. Wojska polskie dowodzone przez Stefana Czarnieckiego rozbiły straż tylną armii szwedzkiej Arvida Wittenberga liczącą 500 rajtarów.

Bitwa pod Inowłodzem. Wojska polskie dowodzone przez Stefana Czarnieckiego rozbiły straż tylną armii szwedzkiej Arvida Wittenberga liczącą 500 rajtarów. 

16 września
Bitwa pod Żarnowem.
Bitwa pod Żarnowem.

Bitwa stoczona pomiędzy armią polską dowodzoną przez króla polskiego, Jana Kazimierza a wojskami szwedzkimi dowodzonymi przez Gustawa Otto Stenbocka w czasie wojny polsko-szwedzkiej („potop”) w latach 1655- 1660. Siły polskie liczyły około 11 tysięcy żołnierzy w przeważającej cześci pospolitego ruszenia. Szwedzki dowódca miał pod swoją komendą porównywalne siły – około 11 tysięcy żołnierzy. Szwedzi mieli olbrzymią przewagę w artylerii. Porażka armii polskiej umożliwiła Szwedom podbój Małopolski.

29 września
Bitwa pod Gródkiem Jagiellońskim z połączonymi siłami moskiewsko-kozackimi, przegrana przez hetmana Stanisława Potockiego.

Bitwa pod Gródkiem Jagiellońskim z połączonymi siłami moskiewsko-kozackimi, przegrana przez hetmana Stanisława Potockiego.

30 września
Rozbicie pospolitego ruszenia województwa mazowieckiego pod Nowym Dworem przez armię szwedzką.

Rozbicie pospolitego ruszenia województwa mazowieckiego pod Nowym Dworem przez armię szwedzką.

3 października
Bitwa pod Wojniczem.
Bitwa pod Wojniczem.

3 października podczas polsko-szwedzkiej wojny z lat 1655-1660, zwanej potocznie „Potopem” pod Wojniczem została stoczona bitwa. Po wkroczeniu do Rzeczpospolitej wojska szwedzkie, w trakcie pościgu za wycofującą się na południe, nie rozbitą armią polską, która dochowała wierności królowi poskiemu Janowi II Kazimierzowi, zajmowały kolejne miasta koronne. We wrześniu 1655 r. Szwedzi podeszli pod Kraków, a pod koniec miesiąca rozpoczęli jego oblężenie. Karol X Gustaw postanowił rozbić armię koronną, która stanowiła zagrożenie dla oblegających miasto Szwedów.…
Read More

4 października
Potyczka pod Kościanem. Starosta babimojski Krzysztof Żegocki pokonał szwedzki garnizon Kościan, a następnie zagarnął wozy skarbowe armii szwedzkiej, eskortowane przez 100 żołnierzy pod dowództwem Ludwika de Nassau.

Potyczka pod Kościanem. Starosta babimojski Krzysztof Żegocki pokonał szwedzki garnizon Kościan, a następnie zagarnął wozy skarbowe armii szwedzkiej, eskortowane przez 100 żołnierzy pod dowództwem Ludwika de Nassau.

7 października
W wyniku najazdu szwedzkiego oraz poddawania się szlachty koronnej i litewskiej królowi szwedzkiemu Karolowi X Gustawowi, król Polski Jan II Kazimierz opuścił granice Rzeczypospolitej.

W wyniku najazdu szwedzkiego oraz poddawania się szlachty koronnej i litewskiej królowi szwedzkiemu Karolowi X Gustawowi, król Polski Jan II Kazimierz opuścił granice Rzeczypospolitej.

19 października
Stefan Czarniecki został wyznaczony jako dowódca obrony Krakowa. Po około trzech tygodniach oblężenia poddał Kraków armii szwedzkiej, dowodzonej przez króla Karola X Gustawa.

Stefan Czarniecki został wyznaczony jako dowódca obrony Krakowa. Po około trzech tygodniach oblężenia poddał Kraków armii szwedzkiej, dowodzonej przez króla Karola X Gustawa.

20 października
Ugoda w Kiejdanach.
Ugoda w Kiejdanach.

Rzeczypospolita na początku drugiej połowy XVII w. znalazła się trudnej sytuacji polityczno-militarnej. Osamotniona musiała zmagać się od 1648 r. z powstaniem Bohdana Chmielnickiego, a następnie od 1654 r. toczyła wojnę z Rosją, która objęła protektoratem kozaków. W wyniku działań wojennych 1655 r. po raz pierwszy w historii wojska rosyjskie zajęły Wilno, a następnie Kowno i Grodno. Sytuacja militarna Litwy była tragiczna. Skarb był pusty, a nieliczne wojsko, było dowodzone przez skłóconych ze sobą hetmanów. Wielkie…
Read More

10 listopada
Tatarzy Sprzymierzeńcy Rzeczypospolitej Zwyciężyli w Bitwie pod Jeziorną: Kozacy Zmuszeni do Uległości wobec Króla Jana II Kazimierza

Bitwa pod Jeziorną. Sprzymierzeni z Rzeczpospolitą Tatarzy, dowodzeni przez chana Mehmeda IV Gireja, okrążyli wojska kozacko-moskiewskie. Kozacy, nie mając innego wyjścia, podporządkowali się królowi polskiemu Janowi II Kazimierzowi.

13 listopada
Kapitulacja pod Wiśniczem: Hetmani koronni ustępują przed Karolem X Gustawem

Kapitulacja pod Wiśniczem. Armia koronna pod wodzą hetmanów koronnych Stanisława Potockiego i Stanisława Lanckorońskiego skapitulowała przed monarchą szwedzkim Karolem X Gustawem.

18 listopada
Oblężenie Jasnej Góry.

Jest to jedno z najbardziej znanych wydarzeń wojny polsko-szwedzkiej z lat 1655-1660. Jasna Góra to nazwa klasztoru w Częstochowie, należącego do zakonu paulinów. Do tej miejscowości zakonnicy zostali sprowadzeni z Węgier już w latach 80. XIV w., a nowo powstały klasztor nazwali od swojej starej siedziby w Budzie. Jasna Góra szybko zyskała rozgłos i stała się miejscem kultu dzięki sprowadzonemu z Rusi obrazowi Matki Boskiej z dzieciątkiem, znanej jako „Czarna Madonna”. Wymogło to budowę fortyfikacji,…
Read More

19 listopada
Oblężenie Jasnej Góry.
Oblężenie Jasnej Góry.

Wojska szwedzkie pod dowództwem gen. Burcharda Müllera von der Lühnena rozpoczęły oblężenie klasztoru oo. paulinów na Jasnej Górze, którego przeorem był Augustyn Kordecki. Obrona klasztoru urosła do rangi symbolu i zainicjowała powszechny opór przeciwko Szwedom.

20 listopada
Wydanie uniwersału króla Jana II Kazimierza w Opolu, wzywającego cały naród do walki ze Szwedami.

Wydanie uniwersału króla Jana II Kazimierza w Opolu, wzywającego cały naród do walki ze Szwedami.

29 listopada
Zawiązanie konfederacji w Tyszowcach przez hetmanów koronnych, którzy odstąpili od Szwedów w czasie potopu.

Zawiązanie konfederacji w Tyszowcach przez hetmanów koronnych, którzy odstąpili od Szwedów w czasie potopu.

7 grudnia
Triumf wierności: Polacy pod dowództwem Wojniłłowicza pokonują Szwedów w Bitwie pod Krosnem

Bitwa pod Krosnem. Oddziały polskie pod dowództwem por. Gabriela Wojniłłowicza, wierne królowi polskiemu Janowi II Kaziemierzowi, pokonały pod Krosnem zwolenników króla szwedzkiego Karola X Gustawa, dowodzonych przez płk. Aleksandra Prackiego, wspomaganego przez jednostki szwedzkie. Po zwycięstwie Wojniłłowicz wkroczył do Krosna, gdzie dokonał sądu nad mieszczanami, którzy współpracowali ze Szwedami od początku wojny tj. od 1655 r.

29 grudnia
Przystąpienie hetmanów do konfederacji w Tyszowcach.
Przystąpienie hetmanów do konfederacji w Tyszowcach.

Konfederacja została zawiązana w Tyszowcach pod Zamościem z inspiracji Stefana Czarnieckiego, wiernego stronnika króla polskiego Jana II Kazimierza. Była wymierzona przeciw Szwedom, którzy zajęli ziemie polskie w trakcie potopu (1655-1660). Obaj hetmani koronni, Stanisław Rewera Potocki i Stanisław Lanckoroński, przyłączyli się do niej, aby zrehabilitować się za wcześniejsze przejście na stronę Szwedów.

30 grudnia
Śmierć księcia Janusza Radziwiłła.
Śmierć księcia Janusza Radziwiłła.

W czasie wojny polsko-szwedzkiej (1655-1660), w trakcie oblężenia Tykocina przez oddziały litewskie wierne królowi Janowi II Kazimierzowi zmarł hetman wielki litewski Janusz Radziwiłł. Podpisał ugodę w Kiejdanach, na mocy której Wielkie Księstwo Litewskie oddało się pod protekcję króla szwedzkiego, Karola X Gustawa.  

1656
18 lutego
Bitwa pod Gołębiem.

Monarcha szwedzki rozpoczął kampanię zimowo-wiosenną przeciwko wojskom polskim koncentrującym się pod Lwowem. Szwedzi wyruszyli w kierunku Sandomierza i Zamościa. Ich głównym celem był Lwów, gdzie przebywał polski monarcha. Przeciwko wyprawie szwedzkiej działania rozpoczął Stefan Czarniecki. Oddziały szwedzkie pod wodzą króla Karola X Gustawa pokonały dywizję Stefana Czarnieckiego w bitwie pod Gołębiem. Była to jedna z największych porażek Stefana Czarnieckiego.

12 marca
Bitwa pod Janowem. Paweł Jan Sapieha, od początku marca sprawujący urząd hetmana wielkiego litewskiego, dowodząc wojskami litewskimi wiernymi Janowi Kazimierzowi, królowi polskiemu, rozbił oddziały Bogusława Radziwiłła, stronnika króla szwedzkiego Karola

Bitwa pod Janowem. Paweł Jan Sapieha, od początku marca sprawujący urząd hetmana wielkiego litewskiego, dowodząc wojskami litewskimi wiernymi Janowi Kazimierzowi, królowi polskiemu, rozbił oddziały Bogusława Radziwiłła, stronnika króla szwedzkiego Karola X Gustawa.

15 marca
Bitwa pod Jarosławiem. Zwycięstwo regimentarza Stefana Czarnieckiego nad strażą przednią armii szwedzkiej dowodzonej przez króla szwedzkiego Karola X Gustawa. Po bitwie duża część wojsk kwarcianych, które dotychczas popierały Szwedów, przeszła na stronę k

Bitwa pod Jarosławiem. Zwycięstwo regimentarza Stefana Czarnieckiego nad strażą przednią armii szwedzkiej dowodzonej przez króla szwedzkiego Karola X Gustawa. Po bitwie duża część wojsk kwarcianych, które dotychczas popierały Szwedów, przeszła na stronę króla Jana II Kazimierza, dołączając do oddziałów Czarnieckiego.

1 kwietnia
Śluby lwowskie króla Jana II Kazimierza.
Śluby lwowskie króla Jana II Kazimierza.

W dobie wojny polsko-szwedzkiej z lat 1655-1660 doszło do bezprecedensowego wydarzenia. W katedrze we Lwowie, podczas mszy świętej, w obecności dostojników państwowych i kościelnych, szlachty i przedstawicieli ludu, polski monarcha złożył uroczyste śluby. Król Jan Kazimierz obiecał, że poprawi sytuację chłopów i mieszczan, gdy tylko kraj zostanie uwolniony spod szwedzkiej okupacji. Było to wyrazem uznania dla dotychczasowych zasług tych warstw społecznych w walce z najeźdźcą w okresie Potopu i próbą zachęty do dalszego wysiłku. Jednocześnie odbyła…
Read More

7 kwietnia
Bitwa pod Warką.
Bitwa pod Warką.

W 1655 r. armia szwedzka dokonała inwazji Rzeczpospolitej. W ciągu pół roku walk większość kraju znalazła się pod okupacją Szwedów. Stopniowo jednak opór wobec najeźdźcy narastał, a część sprzyjającej im początkowo szlachty odwróciła się i stanęła w obronie legalnego króla Jana Kazimierza zawiązując konfederacje szlacheckie. Na czele armii koronnej stanął regimentarz Stefan Czarniecki, a radą wspierał go marszałek nadworny koronny Jerzy Lubomirski. Pod koniec marca armia szwedzka króla Karola X Gustawa została osaczona przez Polaków…
Read More