Od końca XV w., dla ochrony ziem południowo-wschodnich przed najazdami Tatarów utworzono pierwsze stałe wojsko polskie – obronę potoczną. Armia ta niedostatecznie finansowano była nieliczna, dlatego nie mogła skutecznie powstrzymywać najazdów tatarskich, które niszczyły bezkarnie ziemie litewskie i polskie. Dlatego jednym z ważnych postulatów ruchu egzekucyjnego, mającego na celu zreformowanie państwa za czasów króla Zygmunta II Augusta, było unormowanie systemu finansowania wojska. Na sejmie piotrkowskim, obradującym od 30 listopada 1562 r., król przedstawił plan reformy,…
Read More
Starcie zwane również bitwą nad rzeką Ułą miało miejsce podczas tzw. I wojny północnej. Wojska litewskie pod wodzą hetmana wielkiego litewskiego Mikołaja Radziwiłła Rudego i hetmana polnego litewskiego Grzegorza Chodkiewicza rozbiły jedną z dwóch części sił rosyjskich dowodzonych przez kniazia Piotra Szujskiego. Czterotysięczna armia polska pokonała wojska rosyjskie, liczące 30 000 żołnierzy. W trakcie pościgu, prowadzonego przez Litwinów, straty rosyjskie wzrosły do 10 000 ludzi. Wśród zabitych był kniaź Szujski, zamordowany przez chłopów.
Polska i Litwa były połączone unią personalną od końca XIV w., kiedy na mocy unii w Krewie Wielki Książę Litewski Jagiełło został mężem Jadwigi, władczyni Polski. Po Władysławie Jagielle na tronie Królestwa Polskiego zasiadali kolejni Jagiellonowie. Ostatni władca z tej dynastii zdecydował się przekształcić związek obu państw w unie realną. Doszło do tego w 1569 r. na sejmie w Lublinie.. Od tego czasu oba państwa miały jednego władcę, wybieranego wspólnie przez szlachtę koronną i litewską…
Read More
Biskup kujawski Stanisław Karnkowski ogłosił zbiór praw regulujących prawa zwierzchnie króla Polski i Rzeczypospolitej w Gdańsku i na morzu Bałtyckim. Były to tzw. Statuty Karnkowskiego, zwane także Konstytucjami Gdańskimi. Na ich podstawie król Polski miał prawo zakładać nowe porty i budować flotę wojenną oraz nakładać embargo na handel z dowolnymi krajami. Statuty Karnkowskiego nie weszły nigdy w życie.
Galeon wybudowany na polecenie króla polskiego Zygmunta II Augusta był pierwszym polskim okrętem wojennym i miał stanowić zalążek przyszłej floty. Został zbudowany w elbląskim porcie przez zespół kierowany przez mistrzów sprowadzonych z Wenecji (Dominik Zaviazelo i Jakub de Salvatore), pracujących pod nadzorem Komisji Morskiej. Był dwumasztowcem o wyporności 400-600 ton. Stępkę pod okręt położono 21 czerwca 1570 r. zaś rok później nastąpiło uroczyste wodowanie kadłuba. Budowę głównych elementów galeonu „Smok” ukończono w marcu 1572 r.,…
Read More
Pierwszy sejm konwokacyjny w historii Rzeczypospolitej odbył się w Warszawie po śmierci Zygmunta II Augusta. Podczas jego trwania ustalono listę kandydatów do tronu polskiego, a także porządek obrad przyszłego sejmu elekcyjnego. Na tego rodzaju sejmach podejmowano uchwały większością głosów – nie obowiązywała zasada liberum veto.
Spisanie aktu konfederacji warszawskiej na sejmie konwokacyjnym – każdorazowo zwoływanym przed elekcją – przez komisję sejmową pod przewodnictwem biskupa Stanisława Karnkowskiego. Gwarantował on wolność religijną i ustanawiał pokój wieczysty między różnymi wyznaniami. Dokument ten był ewenementem na tle ówczesnej Europy.