Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie

Facebook Youtube Instagram Tiktok
Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej >>
Muzeum Broni Pancernej w Poznaniu >>
Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku >>
Muzeum Katyńskie >>
Kup bilet

Kalendarium Dziejów Oręża Polskiego - Oś Czasu

1577
17 kwietnia
Bitwa pod Lubieszowem.
Bitwa pod Lubieszowem.

Największa bitwa stoczona podczas wojny króla polskiego Stefana Batorego ze zbuntowanym Gdańskiem. Wojskami polskimi, w sile około 2500 żołnierzy, dowodził hetman nadworny koronny Jan Zborowski. Armią gdańszczan, liczącą wraz z najemnikami i milicją miejską ok. 10 tys. żołnierzy, dowodził Jan Winkelbruch. Dowódca polski wykorzystał błąd popełniony przez przeciwnika, który zdążył przeprawić tylko cześć wojska przez kanał pod Rokitkami. Uderzenie Polaków rozbiło najemną piechotę oraz jazdę nieprzyjaciela. Widząc to milicja miejska rzuciła się do ucieczki. Podczas…
Read More

5 listopada
Król Stefan Batory zawarł układ regulujący stosunki polsko-tureckie.

Król Stefan Batory zawarł układ regulujący stosunki polsko-tureckie.

12 grudnia
Podpisanie w Malborku ugody z Gdańskiem. Król Stefan Batory zgodził się na uchylenie statutów Stanisława Karnkowskiego, w zamian za uznanie swej władzy i wypłacenie przez miasto kontrybucji w wysokości 200 000 guldenów.

Podpisanie w Malborku ugody z Gdańskiem. Król Stefan Batory zgodził się na uchylenie statutów Stanisława Karnkowskiego, w zamian za uznanie swej władzy i wypłacenie przez miasto kontrybucji w wysokości 200 000 guldenów.

1578
3 marca
Utworzenie Trybunału Koronnego. W okresie panowania w Rzeczypospolitej króla Stefana Batorego utworzono Trybunały Koronne, oddzielne dla prowincji Wielkopolski i Małopolski. Organizację i strukturę Trybunałów ustaliła konstytucja sejmu warszawskiego z 157

Utworzenie Trybunału Koronnego. W okresie panowania w Rzeczypospolitej króla Stefana Batorego utworzono Trybunały Koronne, oddzielne dla prowincji Wielkopolski i Małopolski. Organizację i strukturę Trybunałów ustaliła konstytucja sejmu warszawskiego z 1578 r. W Trybunale zasiadali przedstawiciele każdego województwa z danej prowincji, a ich liczba była uzależniona od jego wielkości.

15 września
Powstał pierwszy rejestr kozacki obejmujący 530 osób.

Powstał pierwszy rejestr kozacki obejmujący 530 osób.

21 października
Bitwa pod Kiesią w Inflantach. Armia litewska, pod wodzą Andrzeja Sapiehy, wraz ze wspomagającymi ich Szwedami, rozbiła przeważające siły moskiewskie.

Bitwa pod Kiesią w Inflantach. Armia litewska, pod wodzą Andrzeja Sapiehy, wraz ze wspomagającymi ich Szwedami, rozbiła przeważające siły moskiewskie.

1579
26 czerwca
Wypowiedzenie wojny Moskwie przez Stefana Batorego.

Powodem konfliktu polsko-moskiewskiego był najazd Iwana IV Groźnego na Inflanty (dzisiejsze obszary Łotwy i Estonii), o które toczono wojny z przerwami od lat 50. XVI w., kiedy po sekularyzacji Zakonu Kawalerów Mieczowych Rzeczypospolita, Dania, Szwecja i Rosja zaczęły rywalizować o ziemie dawnego zakonu. Kontrola któregokolwiek z zainteresowanych państw nad tym obszarem pozwalała na czerpaniu olbrzymich zysków z pośrednictwa w handlu zbożem oraz półproduktami roślinnymi i drzewem z obszaru północnej Rosji oraz północnowschodnich województw Rzeczypospolitej Obojga…
Read More

30 sierpnia
Król Polski, Stefan Batory uderzył na Połock, który zdobyto po 20 dniach obleżenia. Szybkie opanowanie miasta umozliwiło w następnym roku rozpoczęcie kampanii, w trakcie której zdobył Wielkie Łuki. Konflikt polsko-moskiewski zainicjował car Rosji Iwan IV

Król Polski, Stefan Batory uderzył na Połock, który zdobyto po 20 dniach oblężenia. Szybkie opanowanie miasta umożliwiło w następnym roku rozpoczęcie kampanii, w trakcie której zdobył Wielkie Łuki. Konflikt polsko-moskiewski zainicjował car Rosji Iwan IV Groźny, który wykorzystał bezkrólewie w Rzeczypospolitej oraz wojnę między Stefanem Batorym a Gdańskiej i w 1577 r. i zagarnął polskie Inflanty.

11 września
Zdobycie Sokoła przez wojska polsko-litewskie pod wodzą króla Stefana Batorego.

Zdobycie Sokoła przez wojska polsko-litewskie pod wodzą króla Stefana Batorego.

6 października
Zajęcie Suszy, obsadzonej przez garnizon moskiewski, przez wojska polsko-litewskie pod wodzą króla Stefana Batorego.

Zajęcie Suszy, obsadzonej przez garnizon moskiewski, przez wojska polsko-litewskie pod wodzą króla Stefana Batorego.

1580
10 kwietnia
Przywilej lokacyjny Zamościa. Kanclerz wielki koronny Jan Zamoyski wydał przywilej lokacyjny dla nowo powstającego miasta w swoich dobrach. Zamość miał być stolicą ordynacji zamoyskiej, a także pełnić funkcję rezydencji magnackiej oraz

Przywilej lokacyjny Zamościa. Kanclerz wielki koronny Jan Zamoyski wydał przywilej lokacyjny dla nowo powstającego miasta w swoich dobrach. Zamość miał być stolicą ordynacji zamoyskiej, a także pełnić funkcję rezydencji magnackiej oraz posiadać nowoczesne fortyfikacje. Zaprojektowanie miasta zlecił włoskiemu architektowi Bernardo Morando. Twierdza okazała się jedną z najnowocześniejszych w Rzeczypospolitej, a jej murów nie były w stanie zdobyć wojska kozackie w 1648 r. oraz szwedzkie w 1656 r.

29 maja
Za zasługi w obronie wiary katolickiej i jako zachęta do dalszych działań, szczególnie przeciwko Turcji i Tatarom, papież Grzegorz XIII nadał królowi polskiemu Stefanowi Batoremu tytuł Defensor Fidei (Obrońca Wiary).

Za zasługi w obronie wiary katolickiej i jako zachęta do dalszych działań, szczególnie przeciwko Turcji i Tatarom, papież Grzegorz XIII nadał królowi polskiemu Stefanowi Batoremu tytuł Defensor Fidei (Obrońca Wiary).

6 września
Zdobycie Wielkich Łuków przez wojska polsko-litewskie pod wodzą króla Stefana Batorego.

Zdobycie Wielkich Łuków przez wojska polsko-litewskie pod wodzą króla Stefana Batorego.

1582
15 stycznia
Rozejm w Jamie Zapolskim.

Rozejm został zawarty pomiędzy królem Polski Stefanem Batorym, a carem rosyjskim Iwanem IV Groźnym. Wojnę rozpoczęło wcielenie do Rzeczypospolitej ziem Zakonu Kawalerów Mieczowych. Takie rozwiązanie spowodowało protesty Rosji, Szwecji i Danii, które także rościły pretensje do tych terenów. Decydujące walki pomiędzy Rosją a Polską toczyły się w latach 1577–1582. Tzw.  wojna o Inflanty zakończyła się rozejmem w Jamie Zapolskim w 1582 r. Rzeczypospolita odzyskała Inflanty i ziemię połocką. Rozejm miał obowiązywać przez 10 lat.

4 października
W Polsce wprowadzono kalendarz gregoriański.

W Polsce wprowadzono kalendarz gregoriański.

1584
26 maja
Uwięziony z rozkazu kanclerza wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego Samuel Zborowski został ścięty w Krakowie. Skazano go na wygnanie za zamordowanie na dworze królewskim kasztelana przemyskiego Andrzeja Wapowskiego. Wygnaniec, nie respektując wyroku, wróc

Uwięziony z rozkazu kanclerza wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego Samuel Zborowski został ścięty w Krakowie. Skazano go na wygnanie za zamordowanie na dworze królewskim kasztelana przemyskiego Andrzeja Wapowskiego. Wygnaniec, nie respektując wyroku, wrócił do kraju, gdzie jako banita został schwytany i stracony. Sprawa Samuela Zborowskiego poruszyła rzesze szlachty, gdyż karę śmierci zastosowano wobec przedstawiciela jednej z zamożniejszych i bardzo wpływowych rodzin magnackich. W 1588 r. na sejmie koronnym ustawą ustalono procedurę procesów o obrazę majestatu, a…
Read More

1586
12 grudnia
W Grodnie zmarł król Polski i wielki książę litewski Stefan Batory (1576-1586).
W Grodnie zmarł król Polski i wielki książę litewski Stefan Batory (1576-1586).

Stefan Batory, książę siedmiogrodzki od 1576 r. był drugim królem elekcyjnym Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Był to jeden z najwybitniejszych monarchów elekcyjnych. Umiejętnie wykorzystał potencjał Rzeczpospolitej w trakcie ciężkiej wojny z Carstwem Rosyjskim. Jego zasługą jest modernizacja armii. Król Stefan zrezygnował ze zbyt ciężkiej i wyspecjalizowanej do wykonywania tylko jednego zadania (przełamania szyku wroga) jazdy kopijniczej, a w jej miejsce wprowadził lżejszą husarię. Stworzył tzw. piechotę wybraniecką złożoną z chłopów i mieszczan. Rozbudował również piechotę kozacką…
Read More

1587
16 października
Początek oblężenia Krakowa przez wojska arcyksięcia Maksymiliana.
Początek oblężenia Krakowa przez wojska arcyksięcia Maksymiliana.

W trakcie elekcji w 1587 r. część szlachty obrała Maksymiliana Habsburga na tron Polski. Zwolennicy drugiego kandydata, królewicza szwedzkiego Zygmunta Wazy wybranego przez większość szlachty opanowali Kraków, nie chcą dopuścić do koronacji Maksymiliana. Arcyksiążę próbował siłą zająć Kraków broniony przez wielkiego kanclerza koronnego i wielkiego hetmana koronnego Jana Zamojskiego. Ostatecznie na tronie Rzeczpospolitej zasiadł królewicz Zygmunt jako Zygmunt III.

30 listopada
Zwinięcie oblężenia Krakowa przez wojska arcyksięcia Maksymiliana, pretendenta do tronu polskiego po śmierci króla Stefana Batorego. Obroną miasta dowodził hetman wielki koronny Jan Zamojski, zwolenik drugiego kandydata do korony, królewicza Zygmunta Wazy

Zwinięcie oblężenia Krakowa przez wojska arcyksięcia Maksymiliana, pretendenta do tronu polskiego po śmierci króla Stefana Batorego. Obroną miasta dowodził hetman wielki koronny Jan Zamojski, zwolenik drugiego kandydata do korony, królewicza Zygmunta Wazy. Ostateczne królem Polski został Zygmynt III Waza.

1588
24 stycznia
Bitwa pod Byczyną.
Bitwa pod Byczyną.

Wojska Rzeczypospolitej rozbiły siły arcyksięcia austriackiego Maksymiliana, kandydata do tronu polskiego po śmierci Stefana Batorego. Wojskami polskimi dowodził hetman wielki koronny i kanclerz wielki koronny, Jan Zamoyski. Był on zwolennikiem, ubiegającego się również o tron polski, królewicza szwedzkiego Zygmunta Wazy.

1589
9 marca
Traktat bytomsko-będziński. Umowa zawarta pomiędzy Habsburgami a Rzeczypospolitą, na mocy której Habsburgowie uznali Zygmunta III Wazę królem Polski i Wielkim Księciem Litewskim. Równocześnie Maksymilian Habsburg, który był kontrkandydatem Zygmunta do tro

Traktat bytomsko-będziński. Umowa zawarta pomiędzy Habsburgami a Rzeczypospolitą, na mocy której Habsburgowie uznali Zygmunta III Wazę królem Polski i Wielkim Księciem Litewskim. Równocześnie Maksymilian Habsburg, który był kontrkandydatem Zygmunta do tronu polskiego zrzekł się tytułu króla Polski.

1592
19 lutego
Po śmierci Jana III Wazy, króla Szwecji, tron szwedzki objął jego syn Zygmunt, który od 1587 r. był elekcyjnym władcą Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Król Zygmunt III osobiście udał się do Szwecji, gdzie po zagwarantowaniu praw wyznaniowych luteranom, zos

Po śmierci Jana III Wazy, króla Szwecji, tron szwedzki objął jego syn Zygmunt, który od 1587 r. był elekcyjnym władcą Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Król Zygmunt III osobiście udał się do Szwecji, gdzie po zagwarantowaniu praw wyznaniowych luteranom, został wraz z żoną koronowany w katedrze w Uppsali na króla Szwecji. W ten sposób Szwecja i Rzeczypospolita połączone zostały unią personalną. Powstała monarchia liczyła blisko 12 milionów mieszkańców oraz 1,6 miliona kilometrów kwadratowych i była wówczas największym…
Read More

1593
2 lutego
W bitwie pod Piątkiem zostały rozbite siły zbuntowanych kozaków pod wodzą Krzysztofa Kosińskiego przez wojska prywatne pod dowództwem Janusza Ostrogskiego oraz pospolite ruszenie województwa ruskiego.

W bitwie pod Piątkiem zostały rozbite siły zbuntowanych kozaków pod wodzą Krzysztofa Kosińskiego przez wojska prywatne pod dowództwem Janusza Ostrogskiego oraz pospolite ruszenie województwa ruskiego. 

1595
19 października
Początek dwudniowej bitwy pod Cecorą. Wojska polskie dowodzone przez hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego rozbiły oddziały mołdawskie.

Początek dwudniowej bitwy pod Cecorą. Wojska polskie dowodzone przez hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego rozbiły oddziały mołdawskie.

1596
18 marca
Przeniesienie stolicy do Warszawy przez króla Zygmunta III Wazę.
Przeniesienie stolicy do Warszawy przez króla Zygmunta III Wazę.

Powodem przeniesienia dworu do Warszawy była mniejsza odległość na Pomorze i Litwę. Król, pochodzący ze Szwecji, był szczególnie zainteresowany w prowadzeniu polityki wobec sąsiadów z północy i wschodu. Nowa siedziba władcy była wygodniejsza przy kierowaniu działaniami dyplomatyczno-militarnymi wobec Rosji i Szwecji, niż daleki Kraków. Część funkcji stołecznych nadal pełniła dawna stolica – tu koronowano i chowano władców. Warszawę oficjalnie określano mianem „Miasto Rezydencjonalne Jego Królewskiej Mości”.