Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie

Facebook Youtube Instagram Tiktok
Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej >>
Muzeum Broni Pancernej w Poznaniu >>
Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku >>
Muzeum Katyńskie >>
Kup bilet

Kalendarium Dziejów Oręża Polskiego - Oś Czasu

1700
18 listopada
Bitwa pod Olkienikami, stoczona pomiędzy szlachtą wszystkich województw litewskich a wojskami Sapiehów. Zakończyła się klęską wojska sapieżyńskiego i złamaniem ich hegemonii na Litwie.

Bitwa pod Olkienikami, stoczona pomiędzy szlachtą wszystkich województw litewskich a wojskami Sapiehów. Zakończyła się klęską wojska sapieżyńskiego i złamaniem ich hegemonii na Litwie.

1701
14 grudnia
Bitwa pod Tryszkami – Zapomniany Wstęp do Szwedzkiej Inwazji na Polskę w 1702 roku

Bitwa pod Tryszkami. Grzegorz Antoni Ogiński, stronnik króla polskiego Augusta II Mocnego na Litwie, zaatakował oddziały szwedzkie króla Karola XII obozujące pod Tryszkami. Działania Litwinów doprowadziły do interwencji szwedzkiej w Rzeczypospolitej w roku 1702 i przeniesienia działań toczącej się Wielkiej Wojnie Północnej na obszary Polski i Litwy.

1702
3 kwietnia
Bitwa o Wilno.
Bitwa o Wilno.

W trakcie wojny północnej w latach 1700-1721 armia szwedzka króla Karola XII, po wkroczeniu w granice Rzeczypospolitej, zajęła Wilno. Hetman polny litewski Michał Serwacy Wiśniowiecki wydzielił oddział pod komendą strażnika litewskiego Ludwika Pocieja (w sile 3000 ludzi), który miał odbić miasto z rąk szwedzkich. Litwini wdarli się na przedmieścia, jednakże kontruderzenie załogi szwedzkiej zepchnęło ich na pozycje wyjściowe. Pokonani Litwini stracili całą artylerię. Próba odbicia miasta nie powiodła się.

19 lipca
Bitwa pod Kliszowem.
Bitwa pod Kliszowem.

Była to jedna z większych batalii Wielkiej Wojny Północnej (1700-1721) pomiędzy Szwedami a wojskami polsko-saskimi, dowodzonymi przez Augusta II Mocnego. Król Rzeczypospolitej i elektor saski August II, dysponował ok. 16 tys. Sasów oraz ok. 6,5 tys. żołnierzy koronnych, dowodzonych przez hetmana wielkiego koronnego Hieronima Lubomierskiego. Przeciwko nim stanęły dwunastotysięczne wojska szwedzkie króla Szwecji Karola XII. Starcie rozpoczął atak szwedzki na styk armii sasko-polskiej. Uderzenie to zostało jednak krwawo odparte. Następnie do kontrataku ruszyła jazda saska…
Read More

1703
2 maja
Bitwa pod Pułtuskiem stoczona pomiędzy wojskami saskimi dowodzonymi przez Adama Heinricha księcia von Steinau a korpusem szwedzkim dowodzonym przez króla szwedzkiego Karola XII podczas Wielkiej Wojny Północnej (1700 – 1721). Po zajęciu Warszawy mona

Bitwa pod Pułtuskiem stoczona pomiędzy wojskami saskimi dowodzonymi przez Adama Heinricha księcia von Steinau a korpusem szwedzkim dowodzonym przez króla szwedzkiego Karola XII podczas Wielkiej Wojny Północnej (1700 – 1721). Po zajęciu Warszawy monarcha szwedzki postanowił rozbić korpus saski stacjonujący pod Pułtuskiem. Szwedzi, w sile około 2000 żołnierzy, przeprawili się pod Nowym Dworem i uderzyli na 4000 Sasów. Oddziały saskie zostały rozbite.

1705
31 lipca
Bitwa pod Warszawą. Starcie kawalerii szwedzkiej i sasko-polsko-litewskiej w dobie Wielkiej Wojny Północnej (1700 – 1721). Połączone wojska sasko-polsko-litewskie pod dowództwem Otto Arnolda von Paykulla, w sile ok. 9 tys. żołnierzy, zostały rozbite przez

Bitwa pod Warszawą. Starcie kawalerii szwedzkiej i sasko-polsko-litewskiej w dobie Wielkiej Wojny Północnej (1700 – 1721). Połączone wojska sasko-polsko-litewskie pod dowództwem Otto Arnolda von Paykulla, w sile ok. 9 tys. żołnierzy, zostały rozbite przez oddziały szwedzkie stacjonujące w Warszwie dowodzone przez Karla Nierotha, liczące jedynie ok. 2,5 tys. żołnierzy. W ręce Szwedów dostał się dowódca saski, którego osądzono i skazano za zdradę na śmierć (pochodził z Estonii – wówczas prowincji szwedzkiej i był poddanym Karola…
Read More

1706
13 lutego
Bitwa pod Wschową. Armia szwedzka pod dowództwem Carla Gustafa Rehnskiölda rozbiła połączone siły sasko-rosyjskie dowodzone przez Johanna Matthiasa von der Schulenburga.

Bitwa pod Wschową. Armia szwedzka pod dowództwem Carla Gustafa Rehnskiölda rozbiła połączone siły sasko-rosyjskie dowodzone przez Johanna Matthiasa von der Schulenburga.

29 października
Bitwa pod Kaliszem. Wojska szwedzko-polskie (stronnicy Stanisława Leszczyńskiego) zostały rozbite przez połączone siły sasko-rosyjskie oraz zwolenników Augusta II Mocnego.

Bitwa pod Kaliszem. Wojska szwedzko-polskie (stronnicy Stanisława Leszczyńskiego) zostały rozbite przez połączone siły sasko-rosyjskie oraz zwolenników Augusta II Mocnego.

1708
21 listopada
Bitwa pod Koniecpolem Tryumf Augusta II Mocnego

Bitwa pod Koniecpolem. Wojska konfederatów sandomierskich (popierających Augusta II Mocnego) pod wodzą  Ludwika Konstantego Pocieja i Zygmunta Rybińskiego pokonały oddziały wierne Stanisławowi Leszczyńskiemu dowodzone przez Józefa Potockiego.

1709
12 kwietnia
Bitwa pod Lachowcami, stoczona w okresie wielkiej wojny północnej 1700 – 1721. Hetman wielki litewski, Kazimierz Jan Sapieha, związany ze Stanisławem Leszczyńskim, którego popierali Szwedzi, rozbił oddziały hetmana litewskiego Grzegorza Ogińskiego z

Bitwa pod Lachowcami, stoczona w okresie wielkiej wojny północnej 1700 – 1721. Hetman wielki litewski, Kazimierz Jan Sapieha, związany ze Stanisławem Leszczyńskim, którego popierali Szwedzi, rozbił oddziały hetmana litewskiego Grzegorza Ogińskiego zwolennika Augusta II Mocnego i sojusznika cara Piotra I Wielkiego.

1716
24 lipca
Konfederaci tarnogrodzcy (przeciwnicy króla Augusta II Mocnego), w sile około 4 tys. żołnierzy, pod dowództwem Chryzostoma Gniazdowskiego zaatakowali garnizon saski w Poznaniu. Po zdobyciu szańców przy Bramie Wrocławskiej zmusili pięciusetosobowy garnizon

Konfederaci tarnogrodzcy (przeciwnicy króla Augusta II Mocnego), w sile około 4 tys. żołnierzy, pod dowództwem Chryzostoma Gniazdowskiego zaatakowali garnizon saski w Poznaniu. Po zdobyciu szańców przy Bramie Wrocławskiej zmusili pięciusetosobowy garnizon miasta do kapitulacji. 

1717
1 lutego
Rozpoczęcie obrad Sejmu Niemego, na którym uchwalono zmniejszenie ilości wojska Rzeczypospolitej do 24 tys. ludzi. Rozwiązano formację rajtarów i przeorganizowano wojska autoramentu cudzoziemskiego.

Rozpoczęcie obrad Sejmu Niemego, na którym uchwalono zmniejszenie ilości wojska Rzeczypospolitej do 24 tys. ludzi. Rozwiązano formację rajtarów i przeorganizowano wojska autoramentu cudzoziemskiego.

1732
31 lipca
Kampament na polach czerniakowskich i królikarni.
Kampament na polach czerniakowskich i królikarni.

Określenie „kampament” lub „okazowanie” oznaczało popis rycerstwa, przegląd wojska lub ćwiczenie wojenne. Rewie, znane z późniejszego okresu, wprowadził dopiero król August II Sas, lubiący popisywać się wojskiem przed cudzoziemcami. Wyrazu „rewia” nie zapożyczono jeszcze wówczas od Francuzów, używano określenia „kampament” od słowa „campus” – pole. Pierwszy kampament na terenach Rzeczypospolitej odbył się w dniach 31 lipca do 18 sierpnia 1732 roku. Ściągnięto wtedy część wojsk polskich i litewskich oraz niewielką liczbę grenadierów saskich (prawo z…
Read More

18 sierpnia
Zakończenie pierwszego kampamentu na terenach Rzeczypospolitej. Odbył się on na Polach Czerniakowskich i Królikarni (pod Warszawą)

Zakończenie pierwszego kampamentu na terenach Rzeczypospolitej. Odbył się on na Polach Czerniakowskich i Królikarni (pod Warszawą) w dniach od 31 lipca do 18 sierpnia 1732 r. W manewrach wzięła wtedy udział część wojsk polskich i litewskich oraz grenadierów saskich. Żołnierze elektora wzięli udział w kampamencie wbrew ustawie sejmowej z r. 1717, która zabroniała, za wyjątkiem 1200 ludzi gwardii przybocznej władcy, wprowadzania wojsk saskich do Polski. Kampamentem dowodził przybyły ze Lwowa regimentarz generalny koronny Stanisław Poniatowski,…
Read More

13 września
Przymierze trzech czarnych orłów.

Nazwa traktatu wywodzi się od herbów państw sygnatariuszy, Austrii, Rosji i Prus, na których widniały czarne orły. Został on zawarty w 1732 r. w celu niedopuszczenia do objęcia tronu polskiego przez Stanisława Leszczyńskiego lub Fryderyka Augusta Wettina, po spodziewanej śmierci jego ojca, Augusta II Mocnego. Wspólnym pretendentem do korony polskiej trzech sąsiadów Rzeczypospolitej był infant portugalski, Don Emanuel Bragança. Głównym inicjatorem traktatu był Karl Gustaw von Loewenwolde, dyplomata rosyjski, stąd często używa się wymiennej nazwy…
Read More

1733
12 września
Elekcja Stanisława Leszczyńskiego. Akt elekcji podpisało blisko 12 tysięcy szlachty. Jednak przegrana w wojnie domowej z Augustem III Sasem wspieranym przez wojsko rosyjskie uniemożliwiła mu objęcie tronu. Wojna o sukcesję zakończyła się kompromisem z Au

Elekcja Stanisława Leszczyńskiego. Akt elekcji podpisało blisko 12 tysięcy szlachty. Jednak przegrana w wojnie domowej z Augustem III Sasem wspieranym przez wojsko rosyjskie uniemożliwiła mu objęcie tronu. Wojna o sukcesję zakończyła się kompromisem z Austrią. August III Sas został uznany królem Polski. W zamian Stanisław Leszczyński został dożywotnim władcą księstwa Lotaryngii. Po śmierci Stanisława księstwo miało zostać przekazane Francji, jako zaległy posag jego córki Marii.

1734
17 stycznia
Koronacja na króla polskiego Augusta III Sasa (1733-1763).

Koronacja na króla polskiego Augusta III Sasa (1733-1763).

22 lutego
Początek oblężenia Gdańska przez wojska rosyjskie w podczas polskiej wojny sukcesyjnej.

Początek oblężenia Gdańska przez wojska rosyjskie w podczas polskiej wojny sukcesyjnej. W lutym 1733 r. zmarł August II Mocny, elekcyjny król Polski. Po jego śmierci rozpoczęła się walka o tron polski, do której zjednej strony stanęła Francja, z drugiej zaś koalicja Austrii, Prus i Rosji. Francuskim kandydatem był Stanisław Leszczyński (który już wcześniej, w czasie wielkiej wojny północnej zasiadał na tronie polskim w l. 1705-1709), a jego kontrkandydatem, popieranym przez koalicjantów, został książę elektor saski…
Read More

13 kwietnia
W bitwie pod Miechowem wojska Stanisława Leszczyńskiego pokonały armią sasko-rosyjską. Było to jedno z nielicznych zwycięstw Leszczyńskiego w wojnie o sukcesję polską z lat 1733-1735.

W bitwie pod Miechowem wojska Stanisława Leszczyńskiego pokonały armią sasko-rosyjską. Było to jedno z nielicznych zwycięstw Leszczyńskiego w wojnie o sukcesję polską z lat 1733-1735.

21 kwietnia
Stoczono bitwę pod Wyszecinem podczas wojny o sukcesję polską toczoną w latach 1733-1735 pomiędzy wojskami wiernymi Stanisławowi Leszczyńskiemu, dowodzonymi przez regimentarza Jana Tarłę, z armią rosyjską generała Piotra Lacy. Część sił polskich została r

Stoczono bitwę pod Wyszecinem podczas wojny o sukcesję polską toczoną w latach 1733-1735 pomiędzy wojskami wiernymi Stanisławowi Leszczyńskiemu, dowodzonymi przez regimentarza Jana Tarłę, z armią rosyjską generała Piotra Lacy. Część sił polskich została rozbita, reszta wycofała się. Umożliwiło to Rosjanom i Sasom bezpieczne obleganie Gdańska.

9 lipca
Kapitulacja Gdańska przed oddziałami rosyjskimi. W czasie wojny o sukcesję polską w Gdańsku oblężono stronników króla Stanisława Leszczyńskiego. Od 22 lutego oddziały wierne Leszczyńskiemu, pomimo trudnej sytuacji, stawiały opór wojskom carskim pod wodzą

Kapitulacja Gdańska przed oddziałami rosyjskimi. W czasie wojny o sukcesję polską w Gdańsku oblężono stronników króla Stanisława Leszczyńskiego. Od 22 lutego oddziały wierne Leszczyńskiemu, pomimo trudnej sytuacji, stawiały opór wojskom carskim pod wodzą Piotra Lacyea. Pod koniec czerwca Leszczyński w przebraniu opuścił miasto. Ciągły ostrzał i szturmy oraz ucieczka Leszczyńskiego osłabiły morale załogi. Po 135 dniach podpisano kapitulację.

1765
15 marca
Założenie Szkoły Rycerskiej w Warszawie.
Założenie Szkoły Rycerskiej w Warszawie.

Zgodnie z osobistymi zobowiązaniami nowowybranego w 1764 r. króla (tzw. pacta conventa), Stanisław August założył Akademię Szlacheckiego Korpusu Jego Królewskiej Mości i Rzeczypospolitej zwaną popularnie Szkołą Rycerską. Mieściła się ona w Pałacu Kazimierzowskim (obecnie gmach na terenie kampusu głównego Uniwersytetu Warszawskiego). Szefem korpusu był sam król, ale jej pierwszym komendantem został książę Adam Kazimierz Czartoryski. Program szkoły ułożył Anglik John Linde. Zakładał on przygotowanie kadetów do przyszłej służby publicznej bądź wojskowej. W czasie pierwszych 4 lat…
Read More

1768
24 lutego
Pod presją posła carskiego Nikołaja Repnina sejm Rzeczypospolitej podpisał "Traktat wieczystej przyjaźni" z Rosją.

Pod presją posła carskiego Nikołaja Repnina sejm Rzeczypospolitej podpisał „Traktat wieczystej przyjaźni” z Rosją.

29 lutego
Zawiązanie konfederacji barskiej.

29 lutego 1768 r. w miejscowości Bar na Podolu został zaprzysiężony akt założycielski konfederacji. Konfederaci wystąpili w obronie wiary katolickiej, byli przeciwni przyznaniu równych praw innowiercom oraz rosnącym wpływom Rosji w wewnętrzne sprawy Rzeczypospolitej. Konfederacja została stłumiona przez wojska koronne i rosyjskie dopiero w 1772 r. Według wielu historyków czynny udział w niej wzięło ok. 100 tysięcy ludzi, a przez niemal 4 lata walk stoczono prawie 800 bitew i potyczek. Przegrana konfederatów przyśpieszyła decyzję sąsiadów o…
Read More

4 marca
Zawiązanie i zaprzysiężenie konfederacji barskiej. W miejscowości Bar na Podolu przyjęto akt konfederacji podpisany przez część szlachty. Konfederaci wystąpili w obronie wiary katolickiej, byli przeciwni przyznaniu równych praw innowiercom oraz rosnącym

Zawiązanie i zaprzysiężenie konfederacji barskiej. W miejscowości Bar na Podolu przyjęto akt konfederacji podpisany przez część szlachty. Konfederaci wystąpili w obronie wiary katolickiej, byli przeciwni przyznaniu równych praw innowiercom oraz rosnącym wpływom Rosji i mieszania się tego państwa w wewnętrzne sprawy Rzeczypospolitej. Konfederacja została stłumiona przez wojska koronne i rosyjskie dopiero w 1772 r. Jej konsekwencją był I rozbiór Polski.