Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie

Facebook Youtube Instagram Tiktok
Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej >>
Muzeum Broni Pancernej w Poznaniu >>
Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku >>
Muzeum Katyńskie >>
Kup bilet

Kalendarium Dziejów Oręża Polskiego - Oś Czasu

1798
26 marca
II Legia Polska dowodzona przez gen. Franciszka Rymkiewicza poniosła porażkę w bitwie pod Legnano w starciu z oddziałami austriackimi.

II Legia Polska dowodzona przez gen. Franciszka Rymkiewicza poniosła porażkę w bitwie pod Legnano w starciu z oddziałami austriackimi.

3 maja
W siódmą rocznicę Konstytucji 3 Maja I Legia Włoska uroczyście wkroczyła przez Porta del Popolo do Rzymu. Rozkazem dowódcy armii Włoch gen. dyw. Guillaume’a Brune’a I Legia weszła w skład Korpusu Rzymskiego gen. dyw. Gouviona Saint-Cyra. Polsk

W siódmą rocznicę Konstytucji 3 Maja I Legia Włoska uroczyście wkroczyła przez Porta del Popolo do Rzymu. Rozkazem dowódcy armii Włoch gen. dyw. Guillaume’a Brune’a I Legia weszła w skład Korpusu Rzymskiego gen. dyw. Gouviona Saint-Cyra. Polskie oddziały rozlokowały się na Kapitolu (I batalion) i w klasztorze San-Francesco Romani na Campo Vaccina (II i III batalion).

1 października
W zaborze pruskim w Warszawie powstała tajna organizacja niepodległościowa – Towarzystwo Republikanów Polskich. Organizacja ta głosiła konieczność odbudowania niepodległego Państwa Polskiego jako republiki parlamentarnej.

W zaborze pruskim w Warszawie powstała tajna organizacja niepodległościowa – Towarzystwo Republikanów Polskich. Organizacja ta głosiła konieczność odbudowania niepodległego Państwa Polskiego jako republiki parlamentarnej.

1 grudnia
Bitwa pod Magliano. Oddział 500 legionistów polskich pod dowództwem gen. bryg. Karola Kniaziewicza rozbił 5-tysięczny korpus wojsk Królestwa Neapolu.

Bitwa pod Magliano. Oddział 500 legionistów polskich pod dowództwem gen. bryg. Karola Kniaziewicza rozbił 5-tysięczny korpus wojsk Królestwa Neapolu.

4 grudnia
Zwycięstwo wojsk francusko-polskich pod Civita Castellana nad ponad dwukrotnie silniejszymi oddziałami neapolitańskimi. I Legią, która odegrała znaczącą rolę w tej bitwie, dowodził gen. bryg. Karol Kniaziewicz.

Zwycięstwo wojsk francusko-polskich pod Civita Castellana nad ponad dwukrotnie silniejszymi oddziałami neapolitańskimi. I Legią, która odegrała znaczącą rolę w tej bitwie, dowodził gen. bryg. Karol Kniaziewicz.

5 grudnia
W bitwie pod Falari żołnierze I Legii odparli atak wojsk neapolitańskich, biorąc do niewoli 3000 żołnierzy nieprzyjaciela.

W bitwie pod Falari żołnierze I Legii odparli atak wojsk neapolitańskich, biorąc do niewoli 3000 żołnierzy nieprzyjaciela.

9 grudnia
Zdobycie Calvi we Włoszech przez I Legię dowodzoną przez gen. bryg. Karola Kniaziewicza.

Zdobycie Calvi we Włoszech przez I Legię dowodzoną przez gen. bryg. Karola Kniaziewicza.

30 grudnia
Upadek twierdzy Gaeta.

Upadek twierdzy Gaeta. Wkrótce po III rozbiorze Polski, na emigracji we Włoszech zostały zorganizowane Legiony Polskie, z których część wzięła udział, u boku armii francuskiej, w działaniach zbrojnych w wojnie z II koalicją antyfrancuską. Oddziały I Legii Polskiej pod dowództwem gen. bryg. Karola Kniaziewicza zmusiły do kapitulacji neapolitańską twierdzę Gaeta. W fortecy tej zdobyto bogate magazyny; oprócz żywności łupem zdobywców padło: 70 armat, 22 moździerze i 20 000 karabinów.

1799
5 kwietnia
W bitwie pod Magnano Armia Włoska gen. dyw. Barthélemy’ego Schérera stoczyła ciężką bitwę z oddziałami II koalicji antyfrancuskiej, dowodzonej przez feldzeugmeistra barona Pála Kraya. Francuzów wsparli żołnierze z II Legii Polskiej płk. Franciszka Rymkiew

W bitwie pod Magnano Armia Włoska gen. dyw. Barthélemy’ego Schérera stoczyła ciężką bitwę z oddziałami II koalicji antyfrancuskiej, dowodzonej przez feldzeugmeistra barona Pála Kraya. Francuzów wsparli żołnierze z II Legii Polskiej płk. Franciszka Rymkiewicza. W walce wyróżniły się walecznością polskie oddziały, które m.in. wzięły do niewoli 1500 żołnierzy nieprzyjaciela za cenę 30 % strat. Na polu bitwy, śmiertelnie rannych dowódca II Legii płk Franciszek Rymkiewicz został awansowany do stopnia generała brygady. Oddziały francusko-polskie poniosły klęskę.…
Read More

13 kwietnia
Oblężenie Mantui przez Austriaków dowodzonych przez felzeugmeistra barona Pála Kraya. Twierdzy broniły wojska francusko-cisalpińsko-polskie. Wśród 11000 obrońców były I i III batalion z II Legii Włoskiej, liczące łącznie ok. 850 polskich legionistów. Pola

Oblężenie Mantui przez Austriaków dowodzonych przez felzeugmeistra barona Pála Kraya. Twierdzy broniły wojska francusko-cisalpińsko-polskie. Wśród 11000 obrońców były I i III batalion z II Legii Włoskiej, liczące łącznie ok. 850 polskich legionistów. Polakami dowodził gen. bryg. Józef Wielhorski. Obrona twierdzy trwała do 29 lipca 1799 r.

17 czerwca
Sukces i poświęcenie I Legii Polsko-Włoskiej w trzydniowej bitwie nad Trebbią

W trzydniowej bitwie nad Trebbią oddziały austriacko-rosyjskie pod dowództwem feldmarsz. Aleksandra Suworowa zwyciężyły rewolucyjną armię Francji dowodzoną przez gen. dyw. Étienna Macdonalda. Walcząca u boku armii francuskiej I Legia Polsko-Włoska pod komendą gen. dyw. Jana Henryka Dąbrowskiego, odznaczyła się w tej batalii. Pierwszego dnia Polacy zadali dotkliwe straty awangardzie armii nieprzyjacielskiej, a drugiego legioniści walcząc z przeważającymi siłami austriackimi za cenę wysokich strat, zmusili wojska koalicyjne do wycofania się za rzekę Trebbię. Szczególnym męstwem wyróżnił…
Read More

4 lipca
Blokujące Mantuę od poł. kwietnia wojska austriackie felzeugmeistra barona Pála Kraya, po przybyciu posiłków rozpoczęły regularne oblężenie. W twierdzy broniło się ok. 12000 żołnierzy z wojsk francusko-cisalpińsko-polskich. I i III batalionami z II Legii

Blokujące Mantuę od poł. kwietnia wojska austriackie felzeugmeistra barona Pála Kraya, po przybyciu posiłków rozpoczęły regularne oblężenie. W twierdzy broniło się ok. 12000 żołnierzy z wojsk francusko-cisalpińsko-polskich. I i III batalionami z II Legii Włoskiej (ok. 1000 legionistów) dowodzili gen. bryg. Józef Wielhorski i szef brygady Ludwik Dembowski. Czterdziestotysięczne wojska oblężnicze dysponowały ponad 100 działami, w tym potężną baterią 16 dział dwudziestoczterofuntowych. Do kapitulacji twierdzy, która nastąpiła 29 lipca 1799 r., Polacy aktywnie uczestniczyli w…
Read More

10 lipca
Czterdziestotysięczne wojska austriackie felzeugmeistra barona Pála Kraya oblegające Mantuę przystąpiły do szturmu. W ataku uczestniczyło 4000 żołnierzy gen. mjr. Johanna Franza Seraphina von Saint Julien-Wallsee. Wśród 12000 obrońców twierdzy, znalazł si

Czterdziestotysięczne wojska austriackie felzeugmeistra barona Pála Kraya oblegające Mantuę przystąpiły do szturmu. W ataku uczestniczyło 4000 żołnierzy gen. mjr. Johanna Franza Seraphina von Saint Julien-Wallsee. Wśród 12000 obrońców twierdzy, znalazł się I i III batalion z II Legii Włoskiej (ok. 1000 legionistów) gen. bryg. Józefa Wielhorskiego. Po ucieczce jednej z francuskich kompanii broniących wieży Torazzo, jedynie ogień baterii artylerii obsługiwanej przez Polaków, dowodzonych przez szefa artylerii legionowej Wincentego Aksamitowskiego i posiłkowa kompania francuska, zatrzymały szturmujące…
Read More

24 lipca
W nocy z 24 na 25 lipca czterdziestotysięczne wojska austriackie felzeugmeistra barona Pála Kraya oblegające Mantuę przystąpiły do drugiego szturmu twierdzy. Atak 2000 żołnierzy cesarskich poprowadził płk. von Riedt. I batalion z II Legii Włoskiej (w Mant

W nocy z 24 na 25 lipca czterdziestotysięczne wojska austriackie felzeugmeistra barona Pála Kraya oblegające Mantuę przystąpiły do drugiego szturmu twierdzy. Atak 2000 żołnierzy cesarskich poprowadził płk. von Riedt. I batalion z II Legii Włoskiej (w Mantui był jeszcze III batalion) Amilkara Kosińskiego oraz kompania grenadierów kpt. Modzelewskiego, wspierani przez Francuzów, wyparli w kontrataku wdzierające się do miasta oddziały nieprzyjaciela. Austriacy ponieśli w tym ataku wysokie straty. Walki o twierdzę trwały do 29 lipca 1799…
Read More

29 lipca
Kapitulacja Mantui. Walki o twierdzę trwały od połowy kwietnia, jednak regularne oblężenie rozpoczęło się 4 lipca. W skład wojsk broniących miasta wchodziły osłabione dwa bataliony II Legii polskiej (I i III) pod dowództwem gen. bryg. Józefa Wielhorskiego

Kapitulacja Mantui. Walki o twierdzę trwały od połowy kwietnia, jednak regularne oblężenie rozpoczęło się 4 lipca. W skład wojsk broniących miasta wchodziły osłabione dwa bataliony II Legii polskiej (I i III) pod dowództwem gen. bryg. Józefa Wielhorskiego i szefa brygady Ludwika Dembowskiego – łącznie ok. 800 Polaków. Na mocy tajnego punktu układu kapitulacyjnego Austriacy siłą wcielili do swojej armii Polaków, których posądzali o dezercję z armii austriackiej. Przy walce jaka się wówczas wywiązała, kilku legionistów…
Read More

15 sierpnia
Armia Włoch pod dowództwem gen. dyw. Barthelemy’ego Jouberta poniosła klęskę w starciu pod Novi z liczniejszą armią austriacko-rosyjską feldmarsz. Aleksandra Suworowa. W początkowej fazie bitwy, gdy oddziałom francuskim prawego skrzydła gen. Pérignona uda

Armia Włoch pod dowództwem gen. dyw. Barthelemy’ego Jouberta poniosła klęskę w starciu pod Novi z liczniejszą armią austriacko-rosyjską feldmarsz. Aleksandra Suworowa. W początkowej fazie bitwy, gdy oddziałom francuskim prawego skrzydła gen. Pérignona udało się odeprzeć groźny atak wojsk austriackich, głównodowodzący armią francuską udał się na pierwszą linię, gdzie został śmiertelnie ranny. Dowództwo objął wówczas gen. dyw. Jean Moreau. Na prawym skrzydle wojska nieprzyjacielskie zmusiły, wobec znacznej przewagi liczebnej, do cofnięcia się francusko-polską dywizję gen. Jana…
Read More

8 września
Powstanie Legii Naddunajskiej. Umowę w imieniu Francji podpisał gen. dyw. Jean Championnet. Na czele legii stanął gen. bryg. Karol Kniaziewicz.

Powstanie Legii Naddunajskiej. Umowę w imieniu Francji podpisał gen. dyw. Jean Championnet. Na czele legii stanął gen. bryg. Karol Kniaziewicz.

1800
3 grudnia
Bitwa pod Hohenlinden.
Bitwa pod Hohenlinden.

Mimo klęski Austriaków w północnych Włoszech pod Marengo i zwycięstw gen. Jeana Moreau w Niemczech po Engen i Biberach oraz zawarcia rozejmów w Alessandrii z 17 czerwca i w Parsdorf z 15 sierpnia 1800 r., monarchia habsburska liczyła, że chwilowa przerwa w działaniach wojennych pozwoli jej lepiej przygotować armię do decydującej fazy wojny. 12 listopada Francuzi, rozumiejąc, że Austriacy nie zamierzają zawrzeć pokoju tylko szykują się do wojny, wypowiedzieli rozejm. Działania zbrojne rozpoczęły się ok.…
Read More

1802
17 maja
3. Półbrygada Polska, dawny Legion Naddunajski, zaokrętowana 13 statków francuskich, wypłynęła z Livorno na San Domingo w celu stłumienia antyfrancuskiego powstania ludności kolorowej.

3. Półbrygada Polska, dawny Legion Naddunajski, została zaokrętowana na 12 francuskich statków transportowych i wypłynęła w eskorcie 2 brygów (niewielkich dwumasztowych okrętów wojennych) z Livorno na Antyle. Celem Polaków była kolonia francuska – wyspa San Domingo. Polska półbrygada, którą niebawem wsparła kolejna, miała stanowić część francuskich sił kolonialnych, pacyfikujących powstanie ludności kolorowej, obawiającej się przywrócenia niewolnictwa zniesionego w 1791 r. Rejs na wyspę trwał trzy i pół miesiąca.

2 września
3. Półbrygada Polska (dawna Legia Naddunajska), po wyokrętowaniu przemianowana na 113. Półbrygadę francuską, wylądowała w Cap Française na San Domingo. Od tego dnia rozpoczęła walkę z antyfrancuskim powstaniem ludności kolorowej na wyspie. Z oddziałów pol

3. Półbrygada Polska (dawna Legia Naddunajska), po wyokrętowaniu przemianowana na 113. Półbrygadę francuską, wylądowała w Cap Française na San Domingo. Od tego dnia rozpoczęła walkę z antyfrancuskim powstaniem ludności kolorowej na wyspie. Z oddziałów polskich walczących na San Domingo wróciło do Francji 330 żołnierzy. 

14 października
Obrona miasta Limbe

Obrona miasta Limbe III batalion 113. Półbrygady francuskiej (dawna Legia Naddunajska) obronił miasto Limbe przed powstańcami murzyńskimi z San Domingo.

26 października
I batalion 113. Półbrygady francuskiej (dawna Legia Naddunajska) został rozbity w trakcie walk o Cap Française na San Domingo. Resztki I i III batalionu połączono.

I batalion 113. Półbrygady francuskiej (dawna Legia Naddunajska) został rozbity w trakcie walk o Cap Française na San Domingo. Resztki I i III batalionu połączono.

1803
27 stycznia
Polscy legioniści wypływają na San Domingo.
Polscy legioniści wypływają na San Domingo.

Z Genui wypłynęli na San Domingo, w celu stłumienia antyfrancuskiego powstania ludności kolorowej, Polacy ze 114. Półbrygady francuskiej. Byli to żołnierze wcześniej służący w 2. Półbrygadzie Polskiej, sformowanej z dawnej Legii Włoskiej. Ogółem na San Domingo wypłynęło z Francji ok. 6 tys. Polaków. Do Europy, po zakończeniu walk, wróciło ich jedynie kilkuset (m.in. do Francji ok. 300 ewakuowanych żołnierzy).

13 lutego
Z Genui wypłynęła na pokładach 2 francuskich okrętów ostatnia grupa żołnierzy – 640 szeregowych i podoficerów oraz 20 oficerów ze 114. Półbrygady francuskiej. Byli to dawni legioniści z wcześniejszej 2. Półbrygady Polskiej, którą sformowano z dawnej Legii

Po trzecim rozbiorze w 1795 r., gdy Polska zniknęła z mapy Europy, wielu żołnierzy oraz wybitnych działaczy niepodległościowych wyemigrowało i sformowało w Mediolanie na początku 1797 r., pod protekcją Francji Legiony Polskie. Dowodził nimi się gen. lejt. Jan Henryk Dąbrowski. Polacy mieli nadzieję, że walka u boku Francuzów pomoże w odzyskaniu niepodległości Polski. W 1802 r. rząd Francji kierowany przez I konsula gen. Napoleona Bonapartego zdecydował się jednak na wysłanie legionistów do stłumienia powstania ludności…
Read More

9 marca
Do Cap Française na San Domingo przybił okręt linowy „Le Fougeux” z polskimi oddziałami ze 114. Półbrygady francuskiej (wcześniejszej Legii Włoskiej) przeznaczonej do stłumienia powstania kolorowej ludności wyspy.

Do Cap Française na San Domingo przybił okręt linowy „Le Fougeux” z polskimi oddziałami ze 114. Półbrygady francuskiej (wcześniejszej Legii Włoskiej) przeznaczonej do stłumienia powstania kolorowej ludności wyspy.