6 sierpnia 1920 roku - rozkaz o koncentracji wojsk nad Wieprzem - plan, który odmienił losy wojny polsko-bolszewickiej
6 sierpnia 1920 roku Naczelny Wódz, marszałek Józef Piłsudski, podpisał jeden z najważniejszych rozkazów w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Dokument ten nakazywał przegrupowanie wojsk oraz skoncentrowanie głównych sił uderzeniowych nad rzeką Wieprz. Decyzja ta stała się podstawą planu operacyjnego, który kilka dni później doprowadził do zwycięstwa w Bitwie Warszawskiej i uratował niepodległość odrodzonej Rzeczypospolitej.
Latem 1920 roku sytuacja militarna Polski była niezwykle trudna. Armia Czerwona prowadziła ofensywę na szerokim froncie, zdobywając kolejne miejscowości i zbliżając się do Warszawy. Dowództwo sowieckie było przekonane, że upadek stolicy jest jedynie kwestią czasu. W tej sytuacji Józef Piłsudski zdecydował się na odważny manewr, który miał odwrócić losy wojny.
Podpisany 6 sierpnia rozkaz przewidywał przegrupowanie wybranych jednostek Wojska Polskiego na południe od Warszawy, w rejon rzeki Wieprz. Tam tworzono silną grupę uderzeniową, której zadaniem było przeprowadzenie kontrataku na odsłonięte skrzydło wojsk bolszewickich. Plan zakładał, że większość polskich oddziałów będzie równocześnie bronić linii Wisły i przedpola Warszawy, co pozwoli związać przeciwnika w krwawych i wyczerpujących walkach. W odpowiednim momencie wojska skoncentrowane nad Wieprzem miały uderzyć z zaskoczenia, rozbijając ugrupowanie Armii Czerwonej i zmuszając je do odwrotu.
Główne zadanie, w planowanej kontrofensywie, wykonać miały wojska Frontu Środkowego gen. Edwarda Rydza-Śmigłego. 4 Armia pod dowództwem gen. Leonarda Skierskiego w składzie 14, 16 DP i 21 DPGór. oraz XII BP i 32 pp miała skoncentrować się na linii Wieprza od Dęblina po Kock i uderzyć w ogólnym kierunku na Garwolin i dalej ku północy, wychodząc na tyły bolszewików pod Warszawą. Między Kockiem a Chełmem zajęła pozycje 3 Armia gen. Zygmunta Zielińskiego w składzie 1 i 3 DPLeg., Brygada Jazdy Ochotniczej mjr. Feliksa Jaworskiego oraz 4 Brygada Jazdy, której zadaniem było wykonanie natarcia w kierunku północno-wschodnim. Pozostałe jednostki 3 Armii – 7 DP, ukraińska 6 DP, grupa gen. Bułaka-Bałachowicza i Brygada Kozaków Dońskich zajmowały odcinek frontu od Chełma do Brodów i osłaniały od południowego wschodu wojska koncentrujące się nad Wieprzem.
Przegrupowanie na tak rozległym obszarze wymagało doskonałej organizacji i zachowania pełnej tajemnicy. Tysiące żołnierzy, działa, konie oraz zaopatrzenie przemieszczano głównie nocą, aby nie zdradzić zamiarów polskiego sztabu.
Tego samego dnia dowódcą Frontu Północnego, odpowiedzialnego za obronę Warszawy, został mianowany generał Józef Haller. Był on jednym z najbardziej doświadczonych polskich dowódców, cieszącym się autorytetem zarówno wśród żołnierzy, jak i społeczeństwa. Jego zadaniem było skuteczne kierowanie obroną stolicy i utrzymanie pozycji nad Wisłą. Były to warunki konieczne, aby planowana kontrofensywa znad Wieprza zakończyła się powodzeniem.
Rozkaz podpisany przez marszałka Józefa Piłsudskiego 6 sierpnia 1920 roku okazał się przełomowym momentem przygotowań do Bitwy Warszawskiej. Dzięki trafnej ocenie sytuacji, odważnej koncepcji strategicznej oraz sprawnemu wykonaniu planu Wojsko Polskie uzyskało szansę na przejęcie inicjatywy w wojnie. Kontruderzenie znad Wieprza rozpoczęte kilka dni później zaskoczyło Armię Czerwoną i doprowadziło do jednego z największych zwycięstw w historii polskiego oręża. Wydarzenie to do dziś pozostaje symbolem skutecznego dowodzenia, odwagi i determinacji w walce o niepodległość Polski.
1. Naczelnik Państwa Józef Piłsudski.
2. Czapka i kurtka marszałka Józefa Piłsudskiego.
3. Portret gen. Józefa Hallera
4. Mundur generała Józefa Hallera
5. Tadeusz Rozwadowski, szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.
6. Edward Śmigły-Rydz, dowódca Frontu Środkowego.
7. Naczelnik Państwa Józef Piłsudski w trakcie omawiania planów operacyjnych na froncie, 1920 rok.
8. Generał Józef Haller na plakacie: Plakat Wstąp do wojska! Broń Ojczyzny! Stanisław Sawiczewski, 1920 rok.
Sytuacja na froncie 13 sierpnia 1920 r. Aut. Wawrzyniec Święcicki
Francuski ręczny karabin maszynowy Chauchat wz. 15 kal. 8 mm
Polskie stanowisko cekaemu Maxim wzór 1908 kal. 7,92 mm
Żołnierze 67. Pułku Piechoty, wykorzystując chwilę odpoczynku, piszą listy, okres Bitwy Warszawskiej, sierpień 1920.


